W ubiegłym tygodniu zakończono prace na terenie Miejsca Pamięci w Lesie Rzuchowskim w ramach zadania inwestycyjnego „Renowacja cmentarza ofiar obozu zagłady Kulmhof w Lesie Rzuchowskim Etap VI” w programie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego „Cmentarze i groby wojenne w kraju”. W ramach zadania wykonano obmurowanie znajdującej się na terenie Kwatery masowej mogiły ofiar obozu odkrytej podczas prac archeologicznych prowadzonych w l. 80. Prace prowadzone były pod nadzorem Komisji Rabinicznej do Spraw Cmentarzy.
Całkowita wartość zadania wyniosła 150 tys. zł, z czego 42 tys. dofinansowania pochodziło ze środków Samorządu Województwa Wielkopolskiego, 108 tys. ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z programu „Groby i Cmentarze Wojenne w Kraju”.
Jest to najstarsza chronologicznie mogiła. Do jej kopania skierowano najpierw 30 żydowskich mężczyzn z Koła, a następnie grabarzy wybieranych z kolejnych transportów. To przy niej pracowali uciekinierzy z obozu – Abram Rój, Szlama Winer i Michał Podchlebnik, zmuszeni do pochowania najbliższych. Od grudnia 1941 r. grzebano w niej ciała pierwszych ofiar, Żydów z terenów dawnych powiatów kolskiego i tureckiego oraz z łódzkiego getta. Podobny los spotkał ok. 4.3 tys. Romów i Sinti z pogranicza austriacko-węgierskiego przywiezionych z obozu cygańskiego (Zigeunerlager) utworzonego w granicach getta w Łodzi. Do początku lutego 1942 r. w mogile pogrzebano ok. 25 tys. ofiar. W połowie długości przecina ją betonowa alejka wybudowana w l. 60. Podczas badań archeologicznych w l. 80. stwierdzono w głębszych warstwach ziemi obecność wapna gaszonego, stosowanego w celu przyspieszenia rozkładu ciał.
