Kwiecień – Relikty krematorium w lesie rzuchwskim

wym. 17 ×17 m

gł. ok. 3,5 – 4,5 m

cegła, zbrojony beton

Kwatera IV

 

SS-Sonderkommando Kulmhof latem 1942 r. przystąpiło do niszczenia i zacierania śladów swoich zbrodni w lesie rzuchowskim, gdzie nagromadzone w masowych mogiłach zwłoki ofiar zaczęły fermentować. „Nadto wyziewy były tak silne, że uniemożliwiały przyjmowanie nowych transportów. Musiano więc szukać środków zaradczych. Przystąpiono wówczas do spalania zwłok” – pisał w powojennym sprawozdaniu ze śledztwa w sprawie obozu zagłady w Chełmnie Władysław Bednarz, sędzia Sądu Okręgowego w Łodzi.

ArcheoNajpierw Niemcy próbowali pozbyć się ciał za pomocą środków wybuchowych, następnie formy pośredniej, czyli dołów paleniskowych, w końcu zdecydowano się na wydajniejsze piece krematoryjne. Ich budowę nadzorował SS-Hauptscharführer Johannes Runge. W tym celu miał nawet zamówić 60 tys. cegieł szamotowych z fabryki wyrobów ceramicznych Freudenreicha w Kole, pozostającej pod niemieckim zarządem.

Dwa krematoria zbudowano po wizycie w Chełmnie Rudolfa Hössa (16 września 1942 r.), komendanta obozu Auschwitz, który obserwował „stację doświadczalną pieców polowych”.

Miały kształt regularnego prostokąta, ze ścianami zwężającymi się ku dołowi. W narożach odkryto betonowe rury, którymi doprowadzano powietrze do podtrzymywania ognia. Zwieńczone były kominami, z których dym unosił się wysoko nad lasem.

11 kwietnia 1943 r., krematoria wysadzono w powietrze, co wiązało się z likwidacją obozu (uruchomiony ponownie wiosną 1944 r.) i opuszczeniem jego terenu przez komando.

 

 

 


 
Marzec – zawieszka z dużym zielonym oczkiem

metal, kamień szklany?, dł. ok. 6 cm, badania archeologiczne, wykop F/98

Zawieszka lub broszka z centralnie osadzonym oczkiem (prawdopodobnie szlifowany kamień szklany) w kolorze szmaragdowej zieleni. Wykonana w technice filigranu i ziarna. Wokół oczka równomiernie rozłożone aplikacje o wzorze pięciopłatkowego kwiatu. Widoczne puste pola po ozdobnych kamieniach w osi kwiatów. Całość w dobrym stanie zachowania, poddane w 2005 roku konserwacji. Przybliżona data wykonania – początek XX wieku.

 

Obecnie prezentowana w jednej z gablot wystawienniczych w Muzeum w Chełmnie.

 

 


Luty – Gwiazda Dawida z hełmem strażackim

średnica 7,8 cm, badania archeologiczne, sezon 2002, pałac – jama śmietniskowa nr 7

Wśród rzeczy należących do ofiar obozu w Chełmnie znajdują się m.in. gwiazdy Dawida, które w czasie okupacji pozwalały Niemcom na szybką identyfikację osób pochodzenia żydowskiego, ale dla Żydów gwiazda jako znak miała również znaczenie uniwersalne, będące symbolem judaizmu, syjonizmu czy żydowskiej tożsamości.


Styczeń - znaczek inwalidy wojennego

W 2002 r. podczas badań wykopaliskowych na terenie ruin pałacu w Chełmnie, który od grudnia 1941 do 7 kwietnia 1943 r., czyli do dnia wysadzenia w powietrze, stanowił najważniejszy element infrastruktury niemieckiego obozu zagłady, odnaleziono niewielkich rozmiarów owalny znaczek z inskrypcją „INWALIDA WOJENNY”.


Fragment sprzączki

Wśród rzeczy należących do ofiar obozu Kulmhof, które po wielu latach od odnalezienia trafiły do Muzeum, znajduje się niewielkich rozmiarów (6,5 x 5 x 4 cm) budzik podróżny, określany niekiedy kolejarskim.


Fragment sprzączki

wykop przy kościele (1997), metal, dł. 33 mm

Prawie po rocznej przerwie od wstrzymania wysiedleń z łódzkiego getta (Litzmannstadt Getto) między 23 czerwca a 14 lipca 1944 r. w dziesięciu transportach do obozu zagłady Kulmhof wywieziono łącznie 7196 osób.


Kwiecień – Fragmenty talerza sederowego

Na przełomie marca i kwietnia obchodzono jedno z najważniejszych i najstarszych świąt w tradycji żydowskiej – Pesach (z hebr. przejście) – nazywane także Świętem Przaśników. Upamiętnia historię wyzwolenia Izraelitów z egipskiej niewoli opisanej głównie w Księdze Wyjścia. Trwa od 7 (w Izraelu) do 8 dni (w diasporze).


Aktualności

Kontakt

Muzeum byłego niemieckiego Obozu Zagłady Kulmhof w Chełmnie nad Nerem

Oddział Muzeum Martyrologicznego w Żabikowie

Instytucja Kultury Samorządu Województwa Wielkopolskiego

Chełmno 59A, 62-660 Dąbie
tel. 63 271 94 47; 695 003 137
e-mail: muzeum@chelmno-muzeum.eu

Zwiedzanie

Chełmno

wtorek – niedziela 9.00–15.00 
poniedziałek – nieczynne

 

Ostatnie wejście do Muzeum na pół godziny przed zamknięciem.

Las Rzuchowski

Teren otwarty dla zwiedzających 

© copyright Muzeum Martyrologicznego w Żabikowie