Szanowni Państwo! uprzejmie informujemy, że Muzeum będzie od 2 lutego otwarte dla zwiedzających.

Znaczek – gwiazda Dawida

metal, ok. 1,5 x 1,5 cm, jama 3

8 lutego 1940 r. władze okupacyjne Łodzi (niem. Litzmannstadt) wydały zarządzenie o utworzeniu w północnej części miasta „żydowskiej dzielnicy mieszkaniowej” – getta. Rozkazano również przesiedlić do niej wszystkich łódzkich Żydów. 30 kwietnia 1940 r. getto stało się „dzielnicą zamkniętą”, odizolowaną od reszty miasta drewnianym płotem i zasiekami z drutu kolczastego. Każdej próbie nielegalnego przekroczenia jego granic groziła śmierć ze strony niemieckiej Schutzpolizei (policji ochronnej). Odtąd los 160 tys. Żydów przetrzymywanych w łódzkim getcie był przesądzony. Łącznie do sierpnia 1944 r., kiedy nastąpiła całkowita likwidacja getta (wywózki do obozu Auschwitz-Birkenau), przez getto przeszło ponad 200 tys. osób.

Prezentowany na załączonej fotografii metalowy znaczek w kształcie sześcioramiennej gwiazdy z napisem „GETTO LITZMAN…DT 1940” jest upamiętnieniem wydarzenia, które stało się przełomem w dziejach historii łódzkich Żydów. Rewers prawdopodobnie posiadał konstrukcję zapięcia, co wyróżnia ten znaczek od gwiazd Dawida – przymusowych oznakowań Żydów na terenie tzw. Kraju Warty. Znaczek znajduje się w zbiorach Muzeum w Chełmnie.


 
naparstki, fragment metra krawieckiego, kołeczek (koska)

Wśród tysięcy artefaktów w zbiorach Muzeum w Chełmnie nad Nerem znajdują się zarówno drobne przedmioty związane z krawiectwem jak znaczniki do wykrawania materiałów, igły i szpilki czy nożyce z charakterystycznymi długimi ostrzami, jak i znacznie większe – maszyny do szycia firmy Singer. Obok narzędzi szewskich i kaletniczych stanowią jedną z liczniejszych grup zabytków, pozwalających łączyć ich obecność z dziejami niemieckiego obozu zagłady Kulmhof.

W 1997 r. na ternie byłego majątku dworskiego w Chełmnie, gdzie w czasie okupacji funkcjonował obóz, w trakcie prowadzonych badań archeologicznych pozyskano niewielkich rozmiarów plakietkę-wizytówkę z napisem „KRAWIEC MĘSKI” (mosiądz, wym. 8,0 x 2,5 cm). Odnaleziono ją w okolicy pałacu, który w pierwszym etapie prowadzonej tu od grudnia 1941 do kwietnia 1943 r. eksterminacji, stanowił zasadniczą część infrastruktury obozowej.

szyld drzwi wejściowych z napisem „KRAWIEC MĘSKI”

szyld drzwi wejściowych z napisem „KRAWIEC MĘSKI” 

Wąskim pałacowym korytarzem zlokalizowanym na poziomie piwnic, pędzono po wcześniejszym rozebraniu się z odzieży, przywiezionych do Kulmhof Żydów. Zamiast do rzekomego lekarza i łaźni w rzeczywistości kierowani byli do ustawionej przy wyjściu z pałacu rampy prowadzonej wprost do samochodu – mobilnej komory gazowej. Piwnice od strony Neru były dobrze oświetlone. Na podstawie znalezisk jak naparstki, fragment miary krawieckiej z numerami „128” i „129”, narzędzia szewskie oraz kawałki skór, stwierdzić można, że w pomieszczeniach tych znajdowały się trzy warsztaty krawieckie i dwa szewskie. Natomiast piwnice od strony dziedzińca miały charakter gospodarczy, tam też nocowali przymusowi grabarze z Walkdommando (pracujący na terenie tzw. obozu leśnego) i robotnicy z Hauskommando (zajmujący się sortowaniem ubrań oraz przedmiotów pozostałych po ofiarach), o czym świadczą znalezione sztućce, kubki, buteleczki po lekarstwach czy ogarki świec.

 


Żołnierze września 1939 - ofiary Kulmhof

W niemieckim obozie Zagłady Kulmhof ginęli również Żydzi – żołnierze Wojska Polskiego, którzy walczyli w wojnie obronnej 1939 r. Na wystawie stałej w Muzeum wśród eksponatów można zobaczyć między innymi guzik z polskiego munduru wojskowego czy nieśmiertelniki jenieckie.


Grudzień - Zaplecek chanukiji

Wśród tysięcy artefaktów pozyskanych podczas wieloletnich badań archeologicznych na terenie byłego niemieckiego obozu zagłady Kulmhof, na szczególną uwagę zasługuje niewielka metalowa płytka z wygrawerowanym napisem 


Październik - krzyż honoru

16 października 1941 r. do łódzkiego getta (niem. Litzmannstadt Getto) przybył I transport Żydów zachodnioeuropejskich. Do 3 listopada 1941 r. do getta wsiedlono ok. 20 tysięcy żydowskich mieszkańców Wiednia, Pragi, Berlina, Kolonii, Hamburga, Luksemburga, Frankfurtu nad Menem, Emden i Düsseldorfu. 


Aktualności

Kontakt

Muzeum byłego niemieckiego Obozu Zagłady Kulmhof w Chełmnie nad Nerem

Oddział Muzeum Martyrologicznego w Żabikowie

Instytucja Kultury Samorządu Województwa Wielkopolskiego

Chełmno 59A, 62-660 Dąbie
tel. 63 271 94 47; 695 003 137
e-mail: muzeum@chelmno-muzeum.eu

Zwiedzanie

Chełmno

1 kwietnia – 30 września 
wtorek – niedziela 9.00–17.00 
poniedziałek – nieczynne


1 października – 31 marca 
wtorek – niedziela 9.00–15.00 
poniedziałek – nieczynne

Ostatnie wejście do Muzeum na pół godziny przed zamknięciem.

Las Rzuchowski

Teren otwarty dla zwiedzających 

© copyright Muzeum Martyrologicznego w Żabikowie