Wrzesień – Broszka w kształcie motyla

plastik, wym. 3 x 1 cm, jama 1 

12 września 1942 r. w getcie łódzkim (Litzmannstadt Getto) zakończyła się akcja wysiedleńcza zwana „Wielką Szperą” (Allgemeine Gehsperre). Izrael Zygelman, którego w lutym 1940 r. osiedlono w getcie, wraz z żoną, 2 dzieci i teściem, w świadectwie złożonym jako więzień niemieckiego obozu zagłady Kulmhof w Chełmnie nad Nerem, opisuje tragiczną w skutkach akcję:

„17 [najprawdopodobniej pomyłka autora] września 1942 r. była w getcie obława. W środku dnia gestapowcy i żydowska policja odebrali mi drugie dziecko, mój skarb, wszystko najdroższe, co mieliśmy w życiu. Ludzie! Przedstawcie sobie ten ból, te męki, ale niczego zrobić nie mogłem. I tylko sam siebie przekonywałem, że dziecku nic się nie stanie. Ale już mnie nic nie cieszyło. Życie moje było złamane i na wszystko patrzyłem obojętnie. Żona starała się mnie uspokoić, ale nic mnie nie interesowało, a marzyłem tylko o tym, aby wyjechać gdziekolwiek. Ale dokąd mogłem wyjechać, jeśli wokół nas był drut kolczasty”.

W muzealnych zbiorach niewielkich rozmiarów zabawki, części od lalek czy dziecięce kubki przypominają o najmłodszych ofiarach Holokaustu. Jedna z nich, to broszka w kształcie motyla, którego skrzydła barwy czerwonej, wytłaczane są delikatnymi prążkami, dodatkowo zdobią je smugi ciemniejszej farby. Zapięcie w kształcie agrafki.


 
Fragment sprzączki

Wśród rzeczy należących do ofiar obozu Kulmhof, które po wielu latach od odnalezienia trafiły do Muzeum, znajduje się niewielkich rozmiarów (6,5 x 5 x 4 cm) budzik podróżny, określany niekiedy kolejarskim.


Fragment sprzączki

wykop przy kościele (1997), metal, dł. 33 mm

Prawie po rocznej przerwie od wstrzymania wysiedleń z łódzkiego getta (Litzmannstadt Getto) między 23 czerwca a 14 lipca 1944 r. w dziesięciu transportach do obozu zagłady Kulmhof wywieziono łącznie 7196 osób.


Kwiecień – Fragmenty talerza sederowego

Na przełomie marca i kwietnia obchodzono jedno z najważniejszych i najstarszych świąt w tradycji żydowskiej – Pesach (z hebr. przejście) – nazywane także Świętem Przaśników. Upamiętnia historię wyzwolenia Izraelitów z egipskiej niewoli opisanej głównie w Księdze Wyjścia. Trwa od 7 (w Izraelu) do 8 dni (w diasporze).


Marzec – Odznaka Przysposobienia Wojskowego Kobiet

Prezentowana odznaka przypomina o największej kobiecej organizacji paramilitarnej z okresu II RP. Początki idei Przysposobienia Wojskowego Kobiet (PWK) sięgają 1922 r., gdy Wojsko Polskie z braku środków finansowych rozwiązało Ochotniczą Legię Kobiet. Kombatantki pierwszej wojny światowej i walk o granice pragnęły nadal uczestniczyć we wzmacnianiu i współtworzeniu niepodległej Rzeczypospolitej.


Znaczek – gwiazda Dawida

8 lutego 1940 r. władze okupacyjne Łodzi (niem. Litzmannstadt) wydały zarządzenie o utworzeniu w północnej części miasta „żydowskiej dzielnicy mieszkaniowej” – getta. Rozkazano również przesiedlić do niej wszystkich łódzkich Żydów. 30 kwietnia 1940 r. getto stało się „dzielnicą zamkniętą”, odizolowaną od reszty miasta drewnianym płotem i zasiekami z drutu kolczastego.


naparstki, fragment metra krawieckiego, kołeczek (koska)

Wśród tysięcy artefaktów w zbiorach Muzeum w Chełmnie nad Nerem znajdują się zarówno drobne przedmioty związane z krawiectwem jak znaczniki do wykrawania materiałów, igły i szpilki czy nożyce z charakterystycznymi długimi ostrzami, jak i znacznie większe – maszyny do szycia firmy Singer.


Grudzień - Zaplecek chanukiji

Wśród tysięcy artefaktów pozyskanych podczas wieloletnich badań archeologicznych na terenie byłego niemieckiego obozu zagłady Kulmhof, na szczególną uwagę zasługuje niewielka metalowa płytka z wygrawerowanym napisem 


Październik - krzyż honoru

16 października 1941 r. do łódzkiego getta (niem. Litzmannstadt Getto) przybył I transport Żydów zachodnioeuropejskich. Do 3 listopada 1941 r. do getta wsiedlono ok. 20 tysięcy żydowskich mieszkańców Wiednia, Pragi, Berlina, Kolonii, Hamburga, Luksemburga, Frankfurtu nad Menem, Emden i Düsseldorfu. 


Żołnierze września 1939 - ofiary Kulmhof

W niemieckim obozie Zagłady Kulmhof ginęli również Żydzi – żołnierze Wojska Polskiego, którzy walczyli w wojnie obronnej 1939 r. Na wystawie stałej w Muzeum wśród eksponatów można zobaczyć między innymi guzik z polskiego munduru wojskowego czy nieśmiertelniki jenieckie.


Aktualności

Kontakt

Muzeum byłego niemieckiego Obozu Zagłady Kulmhof w Chełmnie nad Nerem

Oddział Muzeum Martyrologicznego w Żabikowie

Instytucja Kultury Samorządu Województwa Wielkopolskiego

Chełmno 59A, 62-660 Dąbie
tel. 63 271 94 47; 695 003 137
e-mail: muzeum@chelmno-muzeum.eu

Zwiedzanie

Chełmno

1 kwietnia – 30 września 
wtorek – niedziela 9.00–15.00 
poniedziałek – nieczynne


1 października – 31 marca 
wtorek – niedziela 9.00–15.00 
poniedziałek – nieczynne

Ostatnie wejście do Muzeum na pół godziny przed zamknięciem.

Las Rzuchowski

Teren otwarty dla zwiedzających 

© copyright Muzeum Martyrologicznego w Żabikowie