IX Marsz Pamięci Ofiar Kulmhof

IX Marsz Pamięci Ofiar Kulmhof

21 kwietnia po raz dziewiąty przez polany Lasu Rzuchowskiego przeszedł Marsz poświęcony pamięci ofiar niemieckiego obozu zagłady w Chełmnie (niem. Kulmhof). W tym roku w szczególny sposób upamiętniono Żydów wywiezionych z ponad 50 gett utworzonych przez władze niemieckie w miastach i miasteczkach przedwojennych województw poznańskiego, łódzkiego, pomorskiego i warszawskiego, które znalazły się na terenie okupowanych ziem polskich wcielonych do Rzeszy w ramach Okręgu Rzeszy Kraj Warty (Reichsgau Wartheland).

Deportacje z gett na terenie kraju Warty trwały od 8 grudnia 1941 r. kiedy w obozie zginęli pierwsi Żydzi przywiezieni z Koła aż po 14 września 1942 r., kiedy do Chełmna trafiły ofiary z ostatniego zlikwidowanego getta prowincjonalnego w Zelowie. Wśród ofiar wywiezionych z największego – getta łódzkiego – byli także Żydzi z Niemiec, Austrii, Czech i Luksemburga. W 1942 r. trafili do Kulmhof także austriaccy Romowie i Sinti, dzieci czeskie z Lidic i Leżaków, pensjonariusze domów opieki z Włocławka, niezidentyfikowane grupy dzieci polskich i radzieckich jeńców wojennych. Najbardziej prawdopodobna liczba ofiar zamordowanych w pierwszym okresie funkcjonowania obozu (grudzień 1941–kwiecień 1943 r.) to ok. 200 tysięcy.

Do zgromadzonych pod Pomnikiem Ofiar Zagłady przemówienia wygłosili dr Anna Ziółkowska, dyrektor Muzeum Martyrologicznego w Żabikowie oraz Robert Kropidłowski, starosta powiatu kolskiego. List od Michała Zielińskiego, wojewody wielkopolskiego, odczytała Monika Donke-Cieślewicz, dyrektor Wydziału Polityki Społecznej Wielkopolskiego Urzędu Wojewódzkiego w Poznaniu. Następnie uczniowie Liceum Ogólnokształcącego im. Kazimierza Wielkiego w Kole odczytali fragmenty relacji ocalonych z Zagłady Żydów z Brzezin, Krośniewic, Kutna i Przedcza.

„Wysiadam z pociągu w piękny majowy poranek i wędruję po ulicach mojego rodzinnego miasta. […]

Miasteczko straciło dla mnie istotny element – swój ludzki krajobraz, niepowtarzalny kolor, który nadali jego żydowscy mieszkańcy. […]

Wędrowałem po ulicach i zaułkach, zaglądałem do dobrze znanych sklepików i straganów. Z ich ciemnych wnętrz wyjrzała śmierć. Ta żydowska śmierć towarzyszyła mi krok po kroku. To był mój cień na ruinach mojego miasta. […]

Na zewnątrz czuć maj, ze świeżymi bzami i żonkilami. Dzieci bawiły się beztrosko na słońcu. Zapach przypomniał mi Szawuot z dawnych czasów. […] Gdy ze smutkiem opuściłem rodzinne miasto, poczułem, że to miejsce jest mi najbliższe, a jednocześnie obce na świecie”.

Izajasz Trunk, Kutno

 

Następnie uczestnicy uroczystości przeszli w milczeniu pod Ścianę Pamięci, gdzie po wysłuchaniu modlitw za ofiary obozu odmówionych przez Leonarda Śniatkiewicza z Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Łodzi oraz ks. Krzysztofa Kaczmarka, proboszcza parafii Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Chełmnie złożyli kwiaty i znicze.

W uroczystości wzięli udział Piotr Michalak, burmistrz Kłodawy; Bożena Dominiak, wójt Gminy Grzegorzew; Mariusz Rybczyński, wójt Gminy Koło; Dariusz Ostrowski, wójt Gminy Kościelec; Wacław Zwoniarkiewicz, przewodniczący Rady Miasta Dąbie; Monika Ciesielska, sekretarz Miasta Koło, prof. UAM dr hab. Konrad Białecki, kierownik Oddziałowego Biura Badań Historycznych IPN w Poznaniu; reprezentanci posłów na Sejm RP Leszka Galemby, Zbigniewa Hoffmana i Tadeusza Tomaszewskiego, delegacje Policji, Państwowej Straży Pożarnej i Nadleśnictwa Koło, przedstawiciele instytucji kultury i stowarzyszeń z Łodzi oraz powiatów kolskiego i kutnowskiego oraz liczne delegacje szkół z powiatu kolskiego.

 

 


Contact

Museum of the Former German Kulmhof Death Camp in Chełmno on Ner

Branch of the Martyrdom Museum in Żabikowo

Cultural Institution of the local government of Wielkopolskie Voivodeship

Office in the Museum in Chelmno
Chełmno 59A, 62-660 Dąbie
phone: +48 63 271 94 47 
Mobile +48 695 003 137
e-mail: muzeum@chelmno-muzeum.eu
www.chelmno-muzeum.eu

Visiting the Museum

Chełmno

Tuesday–Sunday: 9 am–3 pm
Monday: close

 

The last visitors are admitted an half hour before the closing time.

Las Rzuchowski

The area is open for visitors

© copyright Muzeum Martyrologicznego w Żabikowie